{]ikvX\mb kpDuZn ]ÞnX³. ]qÀW\maw A_vZp Akokn_v\p A_vZnÃmln_v\n A_vZnÀÒm\n_v\n apl½Zv_n\n AÐnÃm Bep _mkv. 1330 ZpÂlnÖ 12þ\v (1912þÂ) cnbmZn P\\w. 20þmw hbÊn Xs¶ tcmK_m[ aqew ImgvN \jvSs¸«p. _mey¯n hnip² JpÀB\pw lZokvþIÀaimkv{X {KÙ§fpw lrZnØam¡n. CkvemanI icoA¯nepw aäv \m\m IÀaimkv{XtaJeIfnepw AKm[ Úm\n. A[ym]Ihr¯nbneqsS Bbnc¡W¡n\v injyk¼¯pÅ C_v\p _mkv 1960þ aZo\bnse hn{ipX CkvemanI kÀhIemime \nehn h¶t¸mÄ sshkv sdIvSdpw A[ym]I\pambn \nban¡s¸«p. a¡: tI{µambpÅ ^nJvlv A¡mZan kmcYn, aZo\ CkvemanIv bq\nthgvknänbpsS D¶Xm[nImc kanXn AwKw, thÄUv Akw»n Hm^v apkvenw bq¯vknsâ (han) D]tZiI kanXn AwKw, F¶o ]ZhnIfpw hln¨p. 1982þ ss^k AhmÀUv. 1999 sabvþ13 hymgmgvN A´cn¨p. l³_eo IÀaimkv{X kcWnbmWv ssiJv ]n³XpSÀ¶ncp¶Xv. Ckveman kq^nkw Csöpw kplvZv am{Xta DÅpsh¶pw ssiJv kaÀ°n¨ncp¶p. CkvXnKmk inÀ¡msW¶pw XhÊp inÀ¡nte¡p \bn¡p¶ A\mNmcamIbm \njn²amsW¶pw A`n{]mbs¸«p.

IrXnIÄ: A ^hmCZp Pen¿x ^n a_mlnYn ^dZn¿x, XuZolp a\mknIv, A¯lvZodp an\ _nZvA, cnkmex ^n kIm¯v, cnkmex ^n Ênbmw, AÂþAJoZ¯p aqPkx ham bpZm ±plm, hpPq_p Aaen _n kp¶XnÀdkqen h Ip^vdp a³ A³Idlm, A±AvhXp CeÃmln h AJvemJp±pBXv, hpPq_p XlvIoan iÀCÃmln h \_vZn am Jme^lp, lpIqapÊp^qcn h lnPm_n h \nImlnÈnKmÀ, \JvZp Juan¿Xn Ad_n¿, A Phm_p aplnZp ^o lpIvanXzkzoÀ, AssÈJp apl½Zp_v\p A_vZn hlvlm_v: ZAvhXplp hkodXplp, YemYp dkmC ^nÊzemXv, lpIvap Ckveman ^oa³ XzAv\^n JpÀB\n Hu ^o dkqenÃm, lmin¿ ap^oZ Aem ^Xvln _mcn (InXm_p lÖvhsc), cnkmeXp AZnÃXn¶Jven¿x h lnÊn¿x Aem Pdbm\nÈwkn hkpIq\n AÀZn h CwIm\nÊpDuZn Ce IhmIn_v CJmaXp _dmlo\n Aem lpIvan a³ CkvXnKmY _n ssKcnÃmln Hu kz±J Il\X h AÀdm^o³, A PnlmZp ^o k_oenÃm, A±pdqkp apln½Xp en B½Xn DLx, ^Xmhm XXAÃJp_n AlvIman lÖn h DwdXn hÊnbmdx, hpPq_p epkqanÊp¶Xn h lZvdp an\ _nZvAx.